چهارشنبه, اپریل 14, 2021
Home Blog

جنرال میلي: امریکا په افغانستان کې دوې لویې اډې له ځان سره ساتي

0
د امریکا لوی درستیز جنرال مارک میلي

تاند(پنجشنبه، د قوس۱۲) د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال مارک میلي وايي، د امریکا دفاع وزارت له افغانستانه د پوځیانو د ایستلو پلان تایید کړی دی خو د دې پلان پر اساس به امریکا په افغانستان کې دوې سترې اډې له ځان سره وساتي.

د رویټرز خبري اژانس او امریکايی رسنۍ له راپورونو سره سم، لوی درستیز جنرال میلي چې پرون (چهارشنبه) په پروکینګز انستیتیوت کې خبرې کولې، وویل، پر دوو لویو اډو سربېره به د امریکا پوځ څو کوچنۍ اډې هم ولري.

جنرال میلي زیاته کړه، د امریکا پوځ به خپلو دوو اصلي ماموریتونو یعني له یاغیانو سره په جګړه کې د افغان امنیتي او دفاعي ځواکونو ملاتړ او دغه راز د داعش، القاعده او نورو تروریستي ډلو خلاف تروریستي ضد عملیاتو ته دوام ورکړي.

د امریکا د پوځ لوی درستیز ونه ویل چې په افغانستان کې به کومې پوځي اډې د امریکا له پوځ سره پاتې شي او دې ته یې هم اشاره ونه کړه چې امریکا به دا اډې تر کله په کنټرول کې لري.

مارک میلي وویل چې په افغانستان کې به ۲۵۰۰ پوځیان پرېږدي خو دا یې ونه ویل چې دا ۲۵۰۰ پوځیان به د افغان ځواکونو روزنې ته دوام ورکوي او که به تروریستي ضد عملیات کوي.

حاضردمه په افغانستان کې ۴۵۰۰ امریکايي پوځیان مېشت دي.

جنرال میلي د افغانستان په اړه د جو بایډن د ستراتیژۍ په باب له څه ویلو ډډه وکړه خو ویې ویل، څه چې د دې پلان له اجرا کېدو وروسته کېږي د امریکا په راتلونکي حکومت پورې تړاو لري.

ده د افغانستان د دولت او طالبانو ترمنځ د سولې په خبرو کې د وروستي پرمختګ هرکلی وکړ، ویې ویل، سره له دې چې ښايي ځینې به له طالبانو سره په خبرو خوشاله نه وي، خو د سولې خبرې مهمې دي.

د امریکا لوی درستیز تایید کړه چې په افغانستان کې د نژدې شلو کلونو په جګړه کې لسګونه زره افغانان او امریکایان وژل شوي او څه باندې یو تریلیون ډالره لګول شوي چې په نتیجه کې یې امریکا یوازې تر یوه حده بریالۍ شوې ده.

https://taand.com/main/%d8%af-%d8%a7%d9%85%d8%b1%db%8c%da%a9%d8%a7-%d9%84%d9%88%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%b3%d8%aa%db%8c%d8%b2%d8%8c-%d9%86%d9%87-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86-%d8%ad%da%a9%d9%88%d9%85%d8%aa-%d8%b7%d8%a7%d9%84/

جنرال میلي او نور امریکايي چارواکي وايي چې د ۲۰۰۱ د سپټمبر له یوولسمې وروسته امریکا د افغانستان له درکه له کومې تروریستي حملې سره مخامخ شوې نه ده.

ځینې امریکايي شناندي دا په خپله د امریکا او نور لوېدیځ لپاره یو بری بولي او وايي چې ښه ده چې تروریستان د امریکا او اروپا له خاورو لېرې بوخت وساتل شي.

د ده په وینا، د دې لپاره چې یاغیان بلوا پای ته ورسوي تر ټولو دود او سمه لار دا ده چې د واک وېش لپاره د خبرو له لارې موافقه وشي.

د غني او عبدالله د هوکړې کاپي، دوستم پکې مارشال او د دولت عالي شورا غړی دی

2

تاند، دوشنبه، د ثور ۲۲مه: تاند ته د حکومت یوې معتبرې سرچینې د هغې هوکړې یوه کاپي ورکړې ده چې ولسمشر غني او عبدالله پرې د سیاسي بحران د حل لپاره توافق کړی دی.

په دې هوکړه کې لومړنی شرط دا دی چې د مصالحې تر عالي شورا وړاندې به د دولت عالي شورا رامنځته کېږي او هر غړی به یې له ځانګړي پروتوکول څخه برخمن وي او ولسمشر ته به سیاسي مشورې ورکوي.

ورپسې به د عبدالله په مشرۍ د مصالحې شورا رامنځته کېږي چې پنځه مرستیالان به ولري او د عبدالله له دوه مرستیالانو پرته به ټول مرستیالان د ولسمشر لخوا معرفي کېږي.

د دې شورا دفتر به سپیدار ماڼۍ وي، د سولې پروسه به مخته وړي او ټولې مقررۍ به په کې د عبدالله په خوښه وي، خو پرېکړې به یې د ولسمشر لخوا تاییدېږي.

په دې هوکړه کې راغلي چې عبدالله به د مصالحې شورا د مشر په توګه د حکومت دویم کس وي او همدومره پروتوکول به ورکول کېږي.

دا شورا به خپلواک بودیجوي واحد وي او پیسې به یې د افغانستان دولت ورکوي، خو له نړیوالو هم مرستې اخیستلی شي.

د هوکړې له مخې به جنرال دوستم ته مارشالي ورکول کېږي او د دولت د عالي شورا غړی به هم وي.

همدا راز به د عبدالله ټیم پنځوس سلنه وزارتونه اخلي، والیان به هم د یوې قاعدې له مخې مقررېږي.

دا هغه څه دي چې د ثبات او همپالنې ډلې یې تر دې وړاندې یادونه کړې وه او اروپايي ټولنې هم ویلي وو چې غني او عبدالله یوې هوکړې ته نږدې شوي دي.

وسله والو د کابل د یو جومات په محراب کې یو ملا امام وژلی

0

قاري اکرام الحق اریايي تېره شپه د کابل ښار د اوومې ناحیې په یو جومات کې د برید ښکار شوی دی.

نوموړی د فیصل ښارګوټي د جامع جومات امام و چې تېره شپه ناپېژانده وسله والو پرې د جومات محراب کې ډزې کړې دي او په تېښته بریالي شوي دي،

د کابل امنیه قومنداني  تاند ته پېښه تاییدوي خو وايي د قاتلینو په نیولو پسې یې پلټنې روانې دي.

 بلخوا تر اوسه کومې ډلې د پېښې مسوولیت پر غاړه نه دی اخیستی، خو څه موده وړاندې تاند ته د ملي امنیت یوې سرچینې د هدفي وژنو د زیاتېدو په تړاو ویلي وو چې دا کارونه د طالبانو دي چې غواړي هغه کسان، علما او کادرونه د سولې له هوکړې څخه راوروسته په نښه کړي چې د دوی پر ضد یې څرګندونې کړې وي.

سنجې دت به نور د ورځې ۲۵ روپۍ ګټي

2

د هندۍ سېنما مشهور فلمي ستوری سنجې دت چې د هند په پونې کې د خپل بند پاته وخت تېروي، تر دې وروسته به په زندان کې کاغذي خلتې جوړوې او د ورځې به ۲۵ هندۍ روپۍ ګټي.

سنجې دت ته د ۱۹۹۳ کال د ممبۍ د تروریستي پېښو سره د تړاو له امله ۵ کاله بند ورکول شوی.

نوموړي تر دې وړاندې ۱۸ میاشتې بند تېر کړی، او اوس به درې کاله نور هم په زندان کې وي.

۵۳ کلن سنجې دت چې دا مهال د پونې په یروادا زندان کې دی، غوښتنه یې کړې، چې ده ته دې په زندان کې دروند کار وسپارل شي، چې صحت او بدن یې سالم پاته شي، خو د هغه د امنیتي خوندیتوب په خاطر دا غوښتنه رد شوې.

سنجې دت په خپل نوي فلم پولیسګیري کې د پولیس رول ترسره کړی، او نوموړي هیله ښودلې چې دا فلم به یې ۱۰۰ کروړه هندۍ روپۍ ګټي.

د نوموړي په اړه په زړه پورې دا ده چې دېرش کاله کیږي لیکل یې نه دي کړي او هېر شوي یې دي او حتی د ډېرو ساده توکو لکه د سر تېل او صابون نومونه نه شي لیکلای.

شاه رخ خان دا ځل په یو جنګي فلم کې

0

داسې ښکاري لکه د هندۍ سېنما بادشاه شاه رخ خان چې له سلمان خان او اجې دیوګن څخه الهام اخیستی وي، چې په خپل راتلونکې فلم چنای ایکسپريس کې یې ډېر خطرناک او جنګي صحنې جوړې کړي.

سلمان خان تر دې وړاندې په وانټیډ، باډیګارډ، دبنګ، ایک تا ټایګر او دبنګ ټو کې او اجې دیوګن په سنګم او همتوالا کې خطرناک سټنټس او جنګونه ترسره کړي ول.

شاه رخ خان پخوا په خپلو ځینو فلمونو لکه بازیګر، ډر، کرن ارجن، کویلا کې ښه درانه جنګونه کړي وه، خو وروسته یې توجه د مینې فلمونو ته زیاته شوه.

خو بادشاه خان بېرته خپل پخواني سټایل ته روان دی، او د روهیت شیټي په لارښوونه نوي فلم کې یې سوکان او لغتي کېدای شي د یو ښه جنګي فلمي هیرو په توګه معرفي کړي.

په دې فلم کې د هغه په وړاندې دیپیکا پډکون کار کړی.

شاه رخ په دې فلم کې ټولې جګړې او صحنې خپله ترسره کړي او دا به د لیدونکو لپاره ډېر په زړه پورې وي چې رومانټیک خان د یو جنګي خان په توګه وویني.

حکمت الله سروش

وايي: روژه ده، ثواب لري| جنرال دولت وزیري

0

له اختر عبدالرحمن يې واورئ!

– زما دنده د نړۍ د دويم ابر قدرت اتحاد شوروي پر ضد وه.

– زه په ای اس ای کې د افغانانو د روزنې، وسله وال کولو او په افغانستان کې د مجاهدینو لپاره د عملیاتو پلان کولو مسؤل وم.

– زما بله دنده دا وه چې له افغانستان څخه د روسانو لپاره ویټنام جوړ کړم.

– ما د دې جګړه ییزو عملیاتو لپاره له ځان سره ۶۰ تنه له ای اس ای او ۳۰۰ تنه له اردو څخه افسران لرل.

– ما په څلورو کلونو کې ۸۰ زره افغانان د جګړې له پاره وروزل، په سلګونو زره ټنه وسلې او مهمات مې دوی ته ورکړل په ميلياردو ډالر په دې لاره کې مصرف شول.

– د ای اس ای افسرانو مستقيما دننه په افغان خاوره کې له مجاهدینو سره يو ځای جګړې کولې.

– د ۱۹۷۹ میلادي کال په ډسمبر میاشت کې جنرال ضیاالحق د ای اس ای مشر جنرال اختر عبدالرحمن ته وویل، کابل باید ورو- ورو په اور کې وسوځي.

 – د مجاهدینو له پاره په ټول پاکستان کې اجناس د سې ای اې په پیسو را نيول کېدل.

– چارلس ویلسن د امریکا د کانګرس غړي به ويل، په ویټنام کې ۵۸ زره امریکایان ووژل شول، تر اوسه شوروي زموږ قرضدار دی، موږ خپل قرض له شورويانو څخه بايد د مجاهدينو په لاس واخلو.

 – ویلسن به ویل، شورويانو د امریکایانو د وژلو له پاره ویټنامیانو ته وسلې ورکولې، موږ بايد د شورویانو د وژلو لپاره مجاهدينو ته وسلې ورکړو.

– وايي، په ۱۹۸۴ میلادي کال کراچۍ ته د امریکایانو له خوا سل زره ۳۰۳ بور ټوپکونه او مهمات يې راغلل چې له هند څخه يې اخيستي وو. امریکایانو دې ته د کوچنۍ تحفې نوم ورکړی و.

– وايي، موږ ۲۰۰ لويې لارۍ په راولپنډۍ کې لرلې چې په بدلو نمبرپلېټونو مو مجاهدینو ته په کې وسلې لېږدولې.

– په مرستو کې د مجاهدینو برخه په دې ډول وه،

حکمتيار ته ۱۸ ، ۲۰ سلنه

استاد رباني ته ۱۸ ، ۱۹  سلنه

استاد سیاف ته ۱۷ ، ۱۸ سلنه

مولوي خالص ته  ۱۳, ۱۵ سلنه

مولوي محمد نبي ته ۱۳ , ۱۵ سلنه

ګېلاني ته ۱۰ ،  ۱۱ سلنه

مجددي ته ۱۳ ،  ۵ سلنه

– وايي، افغانان يوازې د بهرنیانو پرضد د جګړې پر مهال سره متحد کېږي.

– وايي، جنرال اختر له کابل سره فطري او روحي عقده لرله، هغه به ویل په کابل باید بریدونه ډير زیات وي.

لکه چې د واک له پاره جګړه ثواب لري، په روژه کې هم وژل ثواب لري، زور ورکړئ، ځکه افغانستان د جګړو پولیګون دی.

نیابتي او د انتقام اخیستلو جګړې دلته د افغانانو په لاس او وژلو ښې چلېږي. ښايي ستاسو د بادارانو خوشحالي او رضایت د افغانانو د وینې د بخښلو سبب شي.

« توره، توپ و ټوپک زموږ ګاڼه ده،

قلم، یوم، ګینټی، جغ او سپار په بلا وهئ.»

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر د پاکستان له لوی درستیزر سره د افغانستان په اړه خبرې وکړې

0
بلینکن او باجوه

تاند(چهارشنبه، د حمل ۲۵) پاکستان وايي، د دغه هیواد د پوځ لوی درستیز د امریکا له باندنیو چارو وزیر سره د افغانستان د سولې او د سیمې د امنیت په اړه خبرې وکړې.

د پاکستان د پوځ مطبوعاتي څانګې په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د پوځ لوی درستیز جنرال قمر جاوید باجوه د امریکا له بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن سره د چهارشنبې په ورځ ټېلفوني خبرې وکړې.

د خبرپاڼې له مخې، دواړو خواوو پر دوه اړخیزو مسلو، او د افغانستان د سولې په پروسه کې د وروستیو انکشافاتو په شمول د سیمې د امنیت په اړه خبرې وکړې.

د پاکستان د پوځ د خبرپاڼې پر اساس، د دغه هیواد لوی درستیز د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ته د افغانانو په مشرۍ او مالکیت د سولې د پروسې د ملاتړ بشپړ ډاډ ورکړ.

په پاکستان کې د افغانستان او هندوستان په اړه بهرنۍ پالیسي د دغه هیواد د پوځ او استخباراتو له لوري تنظیم کېږي او له همدې کبله امریکا او نور هیوادونه د افغانستان پر سر له دې هیواد سره مهمې خبرې د پوځ له لوی درستیز سره کوي.

په خبرپاڼه کې دغه راز راغلي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر د پاکستان د پوځ لوی درستیز ته د دوو هیوادونو ترمنځ د اړیکو د لا پراختیا ژمنه ورکړه.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر او د پاکستان د پوځ د لوی درستیز دا ټېلفوني خبرې په داسې وخت کې وشوې چې امریکا غواړي له افغانستانه خپل پوځیان د سپټمبر په یوولسمه یعني تر مخکینۍ نېټې څو میاشتې وروسته وباسي.

طالبانو د دې پرېکړې په غبرګون کې ویلي، تر هغو د سولې په خبرو کې ګډون نه کوي چې ټول بهرني پوځیان له افغانستانه وتلي نه وي.

افغان او بریتانوي چارواکو د افغانستان پر وروستي وضعیت خبرې کړې

0

تاند(چهارشنبه، د حمل ۲۵) د ملي مصالحې عالي شورا رییس عبدالله عبدالله په کابل کې د بریتانیا له سفیرې اليسن بلیک سره لیدلي دي.

د یادې شورا د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان پر وروستي وضعیت، د سولې برخه کې پر وروستیو پرمختګونو، د استانبول پر ناستې او د مذاکراتو د دوام پر څرنګوالي خبرې اترې کړې دي.

دا لیدنه داسې مهال کېږي چې رویټرز خبري آژانس په سپینه ماڼۍ کې د خپلو سرچینو له قوله وایي چې،ولسمشر بایډن پریکړه کړې چې د روان کال د سیپتمبر په ۱۱ چې پر نیویارک د القاعدې د بریدونو له شلمې کلیزې سره برابره ده، له افغانستان خپل ټول سرتیري را وباسي او نور په افغانستان کې د امریکایي سرتېرو حضور ته د پای ټکی کېږدي.

په ورته وخت کې نن سپینې ماڼۍ وویل چې د امریکا ولسمشر جو بایډن به نن چهارشنبه له افغانستانه د ټولو بهرنیو ځواکونو د وتلو په اړه خپله پرېکړه اعلان کړي.

سپینه ماڼۍ زیاتوي، چې جو بایډن به نن د اپریل ۱۴مه له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو د وتلو د پرېکړې پر اساس په افغانستان کې د امریکا تر ټولو اوږده جګړه پای ته ورسوي.

بلخوا نن د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلینکن ویلي چې دوی په افغانستان کې هغه اهداف تر لاسه کړي دي کومو پسې چې کلونه وړاندې دغه هېواد ته راغلي وو.

هغه زیاته کړې، امریکا خپلو اهدافو ته رسېدلې ده او اوس وخت دی چې خپل سرتېري کورونو ته ستانه کړي.

نوموړي د ناټو له عمومي منشي ینس سټولټنبرګ سره ګډې خبري ناستې ته ویلي چې دوی به په راتلونکو اوونیو او میاشتو کې یو ځای او له نږدې کار وکړي څو په پوره همغږۍ خپل ځواکونه په خوندي توګه خپلو هېوادونو ته ستانه کړي.

نوموړي زیاته کړې چې امریکا او ناټو یو ځای افغانستان ته تللي دي او یو ځای به له دغه هېواد څخه وځي خو دا چې د سپټمبر پر ۱۱مه به یو ځای خپل ځواکونه وباسي او که نه په دې اړه یې ډېر جزیات نه دي ورکړي.

بلینکن زیاته کړې چې ولسمشر بایډن به تر راتلونکو ساعتونو پورې له افغانستان څخه د خپلو سرتېرو د وتلو پرېکړه اعلان کړي.

افغان ځواکونو کندهار کې د طالبانو ۱۲۱ماینونه شنډ کړي

0

تاند (چهارشنبه د حمل ۲۵) د افغانستان د ملي دفاع وزارت وايي، افغان ځواکونو د هوایي قواوو په ملاتړ، د کندهار ولایت په ارغستان او ډنډ  ولسوالیو کې پر طالبانو بریدونه کړي چې په پایله کې یې د دې ډلې څلور وسله وال شوي.

د دفاع وزارت نن چهارشنبه په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دغه عملیات پرون سه شنبه ترسره شوي چې پر مهال یې د طالبانو یوه اندازه وسلې او مهمات هم له منځه لاړل.

په خبرپاڼه کې وړاندې راغلي، چې هلته د افغان ځواکونو تخنیکي ټیمونو، ۱۲۱ بېلابېل ډوله ماینونه چې طالبانو په ارغنداب ولسوالۍ کې د ملکي خلکو او امنیتي ځواکونو د تګ راتګ په لارو کې ځای پر ځای کړي و کشف او له منځه وړل شوي.

د ملي دفاع وزارت د معلوماتو له مخې افغان هوايي ځواکونو تېره ورځ په هلمند او زابل ولایتونو کې هم پر طالبانو بریدونه کړي چې په پایله کې یې ددغې ډلې ۶ وسله وال وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي.

د چين او افغانستان ترمنځ اقتصادي همکاريو راتلونکې ښه ښکاري

0

لیکونکې: ډیوه – بیجنګ، د چین ولسي جمهوریت

د اقتصاد او سوداګرۍ په چارو کې د چين او افغانستان ترمنځ د سلامشورو لومړۍ غونډه يعنې د يو کمربند او يوې لارې په اوږدو کې افغانستان ته د چيني توليداتو د رسولو غونډه څه موده مخکې د افغانستان په پلازمينه کابل کې ترسره شوه. د افغانستان د ښار جوړولو او ځمکو وزارت، د اوبو او برېښنا وزارت، د سوداګرۍ او صنعت وزارت په شمول د دغه هيواد څه دپاسه لسو اړوندو څانګو له چين سره د تجارتي همکاريو د پياوړتيا علاقې ښودلې دي. دا د پاملرنې وړ ده چې د دواړو هيوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګريزو همکاريو راتلونکې به له زياتو فرصتونو څخه ډکه وي.

که څه هم اوس د چين او افغانستان ترمنځ هوايي مستقيم پروازونه د کرونا وبا له امله دوباره نه دي اعاده شوي، خو په افغانستان کې د چيني تصديو د پانګونو تاوده احساسات لا هم د خپرېدا او زياتوالي په حال کې دي چې د چيني تصديو څو مسئولينو او کارکوونکو د څو پروازونو له لارې افغانستان ته تللي دي او په دې غونډه کې يې ګډون کړی و. دوی هيله مند دي چې له افغانستان سره سوداګريزې او تجارتي همکارۍ لا پراخې کړي او دغه هيواد ته د اړتيا وړ توليدات، تیکنالوژي او پانګې په اقتصادي دوران کې په حرکت راولي. برسيره پر دې افغانستان هم په خپل وار سره ډېر زيات غوره باکيفيت توليدات لري او د افغانستان حکومت او سوداګران هم هيله لري چې خپل ښه توليدات د چين لوی بازار ته ورسوي. دا د دواړو هيوادونو له ګډو ګټو سره سمون لري او دواړو خواوو په دې چارو کې ډير ښه روان دي او ډېرو ښو کارونو ترسره کولو ته سترګې په لاره دي.

د چين او عربي هيوادونو ترمنځ د تجارتي اړيکو د هڅونې کمېټې منشي او په کابل کې چيني مالي مسئول يوی مينګ هوې وويل، څو کاله مخکې مو په افغانستان کې د فولادو او برقي کېبلونو، سيمونو فابريکه جوړه کړې ده او اوس څلور نورې فابريکې د جوېدو په حال کې دي، زموږ کارونو افغانانو ته لا زيات کاري فرصتونه او تجربې رسولې دي چې د دغه هيواد بيا رغونه، کوم چې د ټولنيز پرمختګ د صنعتي او کرنيزو چارو د پرمختګ لپاره به ډيره ګټه ولري، موږ په دې اړه ډېر خوشاله يو.

د چين او افغانستان ترمنځ دوه اړخيزې همکاريو په دې وروستيو کلونو کې ډېر پرمختګ کړی دی چې په ۲۰۱۸کال د دواړو هيوادونو ترمنځ د سوداګرۍ عمومي ارزښت ۶۹۰مليونه ډالرو ته رسيدلی و او دا د يو کال مخکې په پرتله ۲۷سلنه زياتوالی ښيي او له  افغانستان څخه د وارداتو اندازه ۲۴مليونه ۱۱۰زرو ډالرو ته رسيدلې ده چې دا د يو کال مخکې په پرتله شپږ وارې زياتوالی ښیي. په ۲۰۲۰ کال کې چين ته د افغانستان د وارداتو اندازه د ۲۰۱۹کال په پرتله ۸۶ اعشاريه ۲ سلنه زياته شوې ده.  د چين د شميرنې له مخې، د ۲۰۱۷کال تر پايه پورې په افغانستان کې د چين د پانګونې اندازه څلوېښت مليونه ډالرو ته رسيدلې وه. د ۲۰۲۰کال په ټول کال کې په افغانستان کې د چيني تصديو د مستقيمې پانګونې اندازه ۴مليونه ۴لکه ډالرو ته رسيدلې وه چې د ۲۰۱۹کال په پرتله ۱۱اعشاريه يو سلنه زياته وه. تېر کال په افغانستان کې د چيني تصديو د نويو لاسليک شويو پروژو د قراردادونو ارزښت ۱۱۰مليونه ډالرو ته رسيده چې د ۲۰۱۹کال په پرتله ۱۵۸اعشاريه ۷ سلنه زياتوالی ښيي.

چين د افغانستان د باور وړ ګاونډي په توګه له نورو زياته لېوالتيا لري چې په دغه هېواد کې ژر سوله، ثبات او پرمختګ رامنځته شي او له سيمه ييزو هېوادونو سره په نژدې همکارۍ سره د افغانستان لپاره تر خپلې وسې پورې زياتې مرستې برابرې کړي.

اوس افغانستان تر ټولو څه غواړي، څه ته اړتيا لري؟ ځواب يې سوله دی. اوس نړيوالې ټولنې او د افغانستان اړوندې خواوې ټول د دغه هيواد د سولې رامنځته کيدو په چارو بوخت دي. د ملکي وګړو لپاره ارامه او سوله ايز ژوند او اقتصادي پرمختګ تر ټولو مهم دي. افغانستان يو داسې هيواد دی چې جغرافيايي غوروالی او زيات ډوله طبيعي سرچينې، ښه کرنيز توليدات او زيارکښه ولسونه لري. په افغانستان کې د اقتصادي پرمختګ لپاره ډېر زيات فرصتونه شته، ويلی شو په چين کې زيات شمېر سوداګر غواړي چې له افغانستان سره تجارتي همکارۍ ولري.

چين او افغانستان ګاونډي هيوادونه دي او چين هم غواړي له افغانستان سره د دوه اړخيزو اقتصادي او سوداګريزو همکاريو پراختيا او ژورتيا لپاره هڅې وکړي. چين هر وخت پر هغې مفکورې ټينګار کړی دی چې له مخې يې ټول انسانان په يوه ګډه ټولنه کې د ارام ژوند لرونکي اوسي چې برخليک يې ګډ وي او يو پر بل اغيزې ولري. نو د دوه ګاونډيو هيوادونو په توګه د چين او افغانستان ترمنځ اقتصادي او سوداګريزې همکارۍ د دواړو خواوو لپاره ګټورې دي. افغانستان د چين د يو کمربند او يوې لارې په اوږدو کې د يو مهم تمځای په توګه مهم رول لري چې د سيمې پيوستون او نښلوونکی بلل کيږي.

په چين او افغانستان کې زيات شمېر ځيرک او مسلکي کسان، چارواکي او تجاران دي چې د دواړو هيوادونو ترمنځ سوداګريز فرصتونو رامنځته کولو لپاره په همکاريو لګيا دي. سره له دې چې اوس افغانستان د سولې او پرمختګ په څلور لارې کې دی، خو دوی په اقتصادي همکاريو کې خپلې ليوالتياوې ښودلې دي په چټکۍ يې د تجارتي اړيکو هڅونه کړې او کوي يې. دا د پاملرنې او خوشبينۍ وړ ده چې د چين او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ راتلونکې به له زياتو فرصتونو سره مل او ډکه اوسي.

د کرنې او مالدارۍ وزارت: د پنبې حاصلات څه باندې ۷۴ زره مټریک ټنو ته ورسېده

0

تاند (چهارشنبه د حمل ۲۵) د افغانستان د کرنې او مالدارۍ وازرت وایي چې په ۱۳۹۹ کال کې د هېواد په کچه ۷۴ زره او ۲۲ مټریک ټنه پنبه تولید شوي ده.

د کرنې او مالدارۍ وزارت نن چهارشنبه/ د حمل ۲۵مه/ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، بلخ د ۲۸ زره او ۳۲۱ مټریک ټنه پنبې په تولید سره لومړی ځای خپل کړی، دغه راز هلمند، کندز، نمیروز، تخار، جوزجان او بغلان په هېواد کې د پنبې لوی تولیدوونکي ولایتونه دي.

د خبرپاڼې د معلوماتو له مخې، تېر کال په ۵۶ زره او ۷۴۰ هکتاره ځمکه پنبه کرل شوې وه چې ۲۱ زره او ۷۵۸ هکتاره یې په بلخ کې وه.

د کرنې او مالدارۍ وزارت وايي چې تر بلخ وروسته هلمند د مالوچو لوی تولیدوونکی ولایت دی او د پنبې ډېرې کروندې لري.

پنبه د صنعتي نباتاتو له ډلې يو ګټور او ارزښتناک نبات دی چې په سیمه ییزه او نړیواله کچه ورته ډېره تقاضا ده.

له پنبه دانې څخه په ډول ډول خوړو کې ګټه اخیستل کېږي. هغه کنجاړه چې له پنبه دانې څخه تر لاسه کېږي تر ډېره پروتيني مواد لري او همدارنګه پوټکي يي د پنبه دانې فرعي محصولات تشکيلوي  چې د څارويو لپاره ښه غذا ده.

امریکا: افغانستان کې مو خپلې موخې ترلاسه کړي، نور له ناټو سره یوځای ووځو

0

 تاند ( چهارشنبه، د حمل ۲۵)  د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن په یوې خبري ناسته کې وویل، وخت د دې رارسېدلی، چې ناټو له افغانستانه خپل سرتیري وباسي.

نوموړي دغه راز وویل : «موږ له ناټو سره په ګډه افغانستان ته تللي یو او په ګډه به بېرته راستانه شو.»

بلېنکن زیاته کړه چې امریکا په افغانستان کې خپلې ټولې موخې ترلاسه کړې دي.

په ورته وخت کې بیا د امریکا د ولسمشر جو بایډن وروستۍ پرېکړه چې د سپټمبر میاشتې تر ۱۱مې نیټې به خپل ټول سرتېري له افغانستان څخه وباسي، په کانګرس کې د جمهوري غوښتونکو په ګډون د ګڼو نورو سناتورانو توند غبرګونونه راپارولي دي.

په سنا کې د لږکیو مشر مک ‌مکانل وایي چې د بایډن دا پرېکړه به ناورین ته لار هواره کړي.

هغه زیاته کړې چې په بېړه له افغانستان څخه د سرتېرو وتل به نه یوازې افغانستان بلکې د امریکا امنیت هم له ګواښ سره مخ کړي.

نوموړي څرګنده کړې چې له افغانستان څخه په بېړه د امریکایي ځواکونو ایستل یوه لویه تېروتنه او له دښمن څخه د شاتګ په مانا ده.

مخکښ امریکایي سناتور او د امریکا د سنا د دفاعي کمیسیون غړی لیندسي ګراهام هم له افغانستان د ټولو سرتېرو د ایستلو پرېکړه احمقانه بولي.

نوموړي له افغانستان د سرتېرو د ایستلو په اړه د سپینې ماڼۍ د ویاندې له څرګندونو څو ساعته وروسته ویلي چې دا پرېکړه حیرانوونکې ده او د امریکا لپاره به خطرناکې پایلې ولري.

ګراهام وایي په افغانستان کې لا هم داسې ډلې شته دي چې د سرتېرو له ایستلو وروسته به امریکا او ملګرو ته یې خطرونه متوجه کړي.

هغه ویلي امریکا باید په سیمه کې شته حساسیتونو ته په پام د ترهګرۍ ضد جګړې واحدونه ولري او اجازه ور نه کړي،چې له دې ځایه نړۍ ته ګواښونه متوجه شي.

بل لورته بیا د افغانستان د ولسي جرګې مشر میر رحمن رحماني وايي، له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو وتل د اوږدې مودې راهیسي د افغانانو غوښتنه ده خو هیواد کې خراب امنیتي وضعیت ته په کتو د دې ځواکونو د وتلو شرایط لا هم نه دي برابر شوي.

رحماني زیاته کړه، په اوسني وضعیت کې د امریکايي ځواکونو وتل به په افغانستان کې امنیتي وضعیت د خرابېدو او کورنۍ جګړې لامل شي.

یوناما: په تېرو ۳ میاشتو کې ۵۷۳ ملکيان وژل شوي

0

تاند ( چهارشنبه، د حمل ۲۵)  په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ (یوناما) ویلي، چې د روان ۲۰۲۱ز کال په لومړیو ۳ میاشتو کې ۵۷۳ ملکي وګړي وژل شوي دي.

یوناما په خپل یوه تازه راپور کې ویلي چې دغه راز په یاده موده ک ې تر ۱۲۰۰ ډېر نور ټپيان شوي هم دي.

په راپور کې راغلي، چې سږکال د تېر کال همدې مودې په پرتله د مرګ ژوبلې کچه ۲۹ سلنه ډېروالی ښیي.

د یوناما په راپور کې د ملکي مرګ ژوبلې د ۶۱ سلنې مسوولیت پر طالبانو او نورو دولت ضد وسله والو ډلو اچول شوی او د ۲۷ سلنې مرګ ژوبلې مسوول یې بیا افغان دولت بلل شوی دی.

افغان دولت تر اوسه یاد راپور ته غبرګون نه دی ښودلی خو طالبانو بیا دا راپور رد کړی دی.

وسله والو طالبانو ویلي، افغان دولت د ډېری ولسي مرګ ژوبلې مسوول دی.

پولیسو په تورخم کې د «پاکستاني دالو» په منځ کې چاودېدونکي مواد موندلي

1
دالو کې چاودېدونکي توکي

تاند ( چهارشنبه، د حمل ۲۵) د ننګرهار ولایت د امنیه قومندانۍ مسوولان وایي، پولیسو په تورخم ښارګوټي کې د پلټنې پرمهال په یوه ټېلر موټر کې ۶۸۹ کیلوګرامه چاودېدونکي مواد کشف او ترلاسه کړي دي.

د امنیه قومندانۍ ویاند فریدخان وایي، یاده اندازه چاودېدونکي توکي په ۲۶ بوریو « پاکستاني دالو» کې ځاي پرځای شوي وو، چې پولیسو کشف او ترلاسه کړل.

فریدخان وایي، دا چاودېدونکي توکي له پاکستان نه جلال اباد ښار ته رالېږدول کېدل، چې دوی یې مخه ونیوله.

نوموړی وایي، له دې چاودېدونکو توکو سره یې دوه تنه رالېږدوونکي هم نیولي دي، چې څېړنې ترې روانې دي.

د سیاسي شنونکو او عامو خلکو په باور که امنیتي ځواکونو د تورخم له لارې واردېدونکي توکي سم وپلټي نو د ګڼو ترهګریزو پېښو مخه به ونیول شي.

دوی وایي، پاکستان تل په افغان خاوره کې جګړې ته لمن وهلې او تل یې هڅه کړې، چې دې هېواد ته چاودېدونکي توکي راولېږي.

د ګربت غره ته د چاپېریال ساتنې له اړخه ورپېښ ګواښونه

0
د ګربت غر

حبیب الرحمن رحیمي ||

د ګربت غر چې د وردګو ولایت په منځ کې دری اړخیز یا هرمي بڼه ده ؛چې د همدې ولایت دری ګوني ولسوالۍ پدې ترتيب منځ ته راوړې دي چې ختیخ لورته یې د سیداباد ولسوالي ،شمال ته چک ولسوالي او لوېديځ ته یې د جغتو ولسوالۍ درې پرتې دي چې له غزني ښار څخه تر شيخ اباد سیمې او له هغه خایه د مسجد تر درې خپله هسکه څېره را ښيې.

دا غر چې ممکن تر څلورزرو مترو لوړوالی ولري، دا لوړوالی د دې لامل شوی دی چې په خپل غېږه کې پرېمانه واورې د خپل لوړوالي او یخوالي له امله وساتي ،د پراخه ورشوګانو او اقتصادي ارزښت له مخې ۱/۳ د وردګو ولایت وګړي د همدې غره په لمنو کې پراته چې د ژوند زیاتره چارې لکه ګرګري ،بڼوالي ،مالداري ،انرژي او کلیوال صنعت د همدې غره د شته بډاینو څخه پر مخ وړي او پر دې برسېره د کابل او هلمند اوبیزو حوزو ته هم اوبه ورکوي.

خو بدمرغه چې د طبیعت پراخه شتنمي پدې ورستیو کې هسې تازه پاتې نه ده ؛ چې طبعي او انساني لاملونه د دې لامل شوي دي چې ډېر ایکوسیستمونه او طبعي ښکلاګانې له منځه لاړې شي ،بیابانونه رامنځ ته شي، هغه خاورې چې د څو کلونو په نتیجه کې منځ ته راغلې دي؛د بوټو او ونو د نشتون له مخې د سیند بسترونو ته لار ومومي چې د بسترونو رسوباتو سربېره د زیاتو زیانونو لامل هم کیږي. ۱-طبعي لاملونه:

ا-نړیواله تودخه: دا دې اقلیمي بدلون پدې سیمه تر تولو بد اغېز پرېیښی دی ؛د واورې هغه انبارونه چې د چنګاښ په میاشت کې یې د دې غره څخه د غزېدلو سیندکیو ته پرېمانه اوبه ورکولې خو بده مرغه چې اوس په غوایې میاشت کې د واورې انبارونه د هوا د تودوالي له مخې په بشپړ ډول وېلې کیږي.

۲-کم اورښت: په همدې جغرافیایي موقیعت کې د اورښت اندازه او د اورښتنونو د اورېدو تکرارېدل ډېر کم شوي دي چې د لوړوالي له مخې به د کال زیاتره وخت واوره وه که څه هم زموږ د هېواد د اورښت کلنی اوسط ۲۵۰ ملي متره دی خو دا اوسط په غرنیو سیمو کې څه زیات دی چې لامل یې هم اوروګرافیکي اورښتونه دي خو پداسې حال کې چې دا ډول اورښتونه بیخي کم شوي دي چې دا به په همدې ساحو کې د لنده بل نشتون وي.

۳- سیلابونه:

دا چې په غرنیو سیمو کې ډېر کم اورښت د دې لامل کیږي ،چې سیلابونه وبهوي او ترټولو بده دا چې د غرونو څخه ونې او بوټي لېرې شوي دي ،کوم چې د خاورې ساتنې لامل کیږي ،پردې برسېره رسوبي مواد چې د دې ونو په ريښو کې پاتې کیږي؛ په طبعي ډول د دې بوټو د ودې لپاره ښه کمپوست کېدای شي چې دا ټول پرته له کوم چاڼ څخه د سیند بستر ته ورتویږي.

۴- بې وخته د هوا تغیر:

د هوا تغیر یو له هغو عواملو څخه دی چې بې وخته پر دې سیمه د ږلۍ واوریږي یا هم هوا دومره سړه شي چې په ناڅاپي ډول هوا تر دې اندازې سړه شي چې د بوټو حاصل له منځه یوسي کوم چې هم د طبعي او هم له اقتصادي اړخه زیات بد اغیز پرېباسي.

۵- دجهیلونو د منځه تلل:

دا چې د ګربت د غره په منځ کې د پرښو پرسر سوې مرغې مېنې ته څېرمه ساحه کې  دا شواهد په ډاګه کوي ، دلته له پخوا څخه جهیل یا بند موجود و،چې د کوم طبعي لامل له مخې دا جهیلونه چې د میانه کوه پرلاره د پرښو په دره کې یې د سیند غاړې تخریب کړې دي له منځ څخه تللی دی .اوس که چېرته په همدې ځای کې چک ډېم یا بند جوړ کړل شي دا به له خاورې سره مرسته وکړي چې هغه رسوبات چې اوس پرې چمن شین زرغون شوی دی پخپل شکل وساتل شي، له بلې خوا به طبعي میراث هم خوندي شي، د مرغانو او ژوو لپاره به هم ښه پناځای وګرځي .

پر دې برسېره یو شمېر انساني عوامل هم دلته د ژوند د چاپېریال ښوالی له منځه وړی دی چې په لاندې څو کرښو کې به ورته اشاره وکړو .

۱- پایدارې یا د ژوند د چاپېریال نه تخریبونکي انرژۍ نشتون:

په همدې سیمه کې د انرژۍ د پایدارې سرچینې د نشتون له امله کوم چې د تودخې او خوړو تیارولو لپاره لګول کیږي غرني بوټي دي چې ورو ورو یې لمن ور ټولیږي او د ورکې په حالت کې دي، که چېرته د دې مخنیوي لپاره اړین اقدام ونشي دا بوټي به تر لسو کلونو پورې له منځه لاړ شي.

۲- د بوټو بې قانونه او غیر فني سوداګري:

ځینې بوټي د خپل ارزښت له مخې د بېلګې په ډول یارلنګ او خوږه کۍ (شرین بویه) ځانګړی ارزښت لري ،په ښارونو کې ښه لوړه بیه لري، د سیمې خلک پرته له دې چې دا بوټي د راتلونکي نسل لپاره د یو امانت په توګه پرېږدي؛ له یوې مخې له منځه وړي.

۳- څړځایونو څخه زیاته او غیر معیاري ګټه اخستنه:

که څه هم څړځایونه د دې لپاره موکه رامنځ ته کوي چې د کورنیو ژوو د ساتنې لپاره لا ښه فرصتونه رامنځ ته کړي خو د دې لپاره چې دا څړځایونه شنه او پخپل حال پاتې شي، باید د څړځایونو څخه د ګټې اخستنې لپاره د معیار مطابق استفاده وشي .

۴-د بوټو راټولونه په غیر معیاري بڼه :

همداشان د دې غره څخه چې کله بوټي د سون او د ژوو د تغذي په خاطر ورڅخه غیر معیاري ګټه اخستل کیږي چې په راتلونکو کالونو کې که پدې بڼه دوام وکړي دا بوټو رنګینه نړۍ به په بیابان بدله او د سیمې ګڼ شمېر بوټي به مو له لاسه ورکړي وي چې پدې اړوند سیمه ایز مشرانو،دیني عالمانو، قومي مخورو او نورو ته په کار ده چې د ټولنې سره پدې اړوند کار وکړي چې تر څو د دې بوټو نسل ژوندی پاتې شي.

۵- وګړیو ډېرېدل  او په غیر معیاري بڼه د هستوګنځایو پراختیا:

څرنګه چې د نفوس ډېرېدل په نړیواله کچه یو ګواښ بلل کیږي خو د سیمې په کچه دا خطر هم محسوس کیږي، پرته له پلانه د هستوګن ځایونو پراختیا هغه څه دي، چې د پراختیا په چارو کې د چاپېریال ساتنې اصول تر پښو لاندې شي ، کرنیز ځمکې چې یو وخت به یې په پرېمانه کچه زراعتي توکي ترې په لاس راتلل ،اوس پداسې حال کې په هستوګنځایونو بدلې شوې دي چې نفوس هم ورسره مستقیما متناسب د چټکټیا په حال کې دی .

۶-د  ژوو او مرغانو له حده زیات ښکار:

همداشان دې نورو طبعي او انساني ګواښونو تر څنګ یو بل ګواښ چې دې غرونو چاپېریال ته ورپېښ دی هغه ښکار دی ،چې ډېری ژوي او مرغان یې د انقراض یا د ورکې تر حده رسولي دي او یو شمېر یې ورک شوي هم دي چې د یو شمېر یې سیمه ایز نومونه په لاندې ډول بیان شوي دي.

ورک شوي او ورکېدونکي ژوي او مرغان:

پړانګ، غرڅه ،لېوه،کیدړه، غرني سویان، یږه ،غرني چرګان ، زرکان ، مړزان او نور دي

ورک شوي او ورکېدونکي بوټي:

ګوند، مخۍ، کج، یارلنګ ،خوږکۍ یا شرین بویه ،کاروان کوش او نور دي.

ورک شوي او ورکېدونکي ونې:

غنځه، ښوون،غړشتی، سپوروونی، هډی، برغنه،ښېروه، خوږکۍ سرۍ، اوبي سرۍ، وچ کیسک، نانګه او نور دي.

حل لارې:

  • د چاپېریال ساتنې په اړوند د عامه پوهاوي لوړول .
  • سیمې ته د سالمې انرژی یا برېښنا سرچینې برابرول
  • د هرې طبعي سرچینې څخه د معیاراتو مطابق ګټه اخستل.
  • د هر ډول ښکار بندول
  • د معیارنو سره په سمون د اوبیزو ذخیرو رغول او ودانول.
  • د ونو او بوټو اصلاح د سیمې د شرایطو ته په کتو پراختیا ورکول او معیاري ګټه اخستنه.
  • هستوګنځایونو هر اړخیز معیاري رغول.